Totstandkoming koopovereenkomst en mogelijkheid tot het intrekken van het aanbod - Advies-balie

de Advies-balie
voor (juridisch) advies en praktische ondersteuning
Ga naar de inhoud

Hoofdmenu:

Totstandkoming koopovereenkomst en mogelijkheid tot het intrekken van het aanbod

Totstandkoming koopovereenkomst en mogelijkheid tot het intrekken van het aanbod

Bij de Advies-balie kwam een vraag binnen van een ondernemer die iets wilde weten over de totstandkoming van een (koop)overeenkomst. De ondernemer had iets te koop aangeboden op een internetsite en vroeg zich af of hij zijn aanbod nog kon intrekken omdat hij bij nader inzien toch liever niet wilde verkopen. Hij wist niet of hij het aanbod nog mocht intrekken omdat er inmiddels iemand had gereageerd op zijn advertentie die aangaf zeer geïnteresseerd te zijn in het aangeboden product. De ondernemer had inmiddels via e-mail aanvullende vragen over het product en de specificaties ontvangen en daar ook een inhoudelijke reactie op gestuurd. De geïnteresseerde (potentiële koper) had ook een tegen aanbod gedaan. De ondernemer (de verkoper) wilde echter, na beraad met zijn compagnon, van de verkoop afzien. Zijn vraag was of hij dat in dit stadium nog kon doen.
Voordat hier een antwoord op gegeven kan worden is het belangrijk om uit te leggen hoe een (koop)overeenkomst tot stand komt om vervolgens in te gaan op de vraag wanneer je gebonden bent aan de overeenkomst en dus niet meer op het aanbod kunt terugkomen dan wel het aanbod nog in kunt trekken.

Wat is een overeenkomst en hoe komt een overeenkomst tot stand
Art. 6:217 BW stelt: 'Een overeenkomst komt tot stand door een aanbod en de aanvaarding daarvan'.
Overeenkomsten zijn er in allerlei soorten en maten. Voor een aantal van die soorten (de zogenaamde 'bijzondere overeenkomsten') zijn er extra regels door de wetgever opgesteld (te vinden in Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek). Deze extra regels gelden naast de algemene regels die voor alle overeenkomsten gelden. De koopovereenkomst is een voorbeeld van een bijzondere overeenkomst. Art 7.1 BW: 'Koop is de overeenkomst waarbij de een zich verbindt een zaak te geven en de ander om daarvoor een prijs in geld te betalen.'

Voor de totstandkoming van een koopovereenkomst komt het er dus op neer dat de ene partij een aanbod doet en de andere partij dit aanbod aanvaardt door akkoord te gaan met de gevraagde prijs. Wanneer een koopovereenkomst is gesloten, dient de verkoper datgene te leveren wat verkocht is en de koper dient hiervoor te betalen. Het gekochte moet dus aan de overeenkomst beantwoorden.

Belangrijk te weten is dat de wet een onderscheid maakt tussen consumentenkoop en niet-consumentenkoop. Consumentenkoop is de koop waarbij een consument iets koopt van een bedrijf (een koop tussen twee consumenten is dus geen consumentenkoop). Voor een consumentenkoop gelden er een aantal speciale regels.  Die speciale regels zorgen voor extra bescherming van de consument, aangezien zij volgens de overheid een zwakkere positie hebben dan bedrijven.

Is er geen aanbod tot stand gekomen of is het aanbod niet aanvaard, dan kan er geen sprake zijn van een rechtsgeldige overeenkomst.

Wat is een aanbod en hoe kun je die aanvaarden?
Er is sprake van een aanbod wanneer iemand de voornaamste elementen van de inhoud van de overeenkomst in het aanbod heeft opgenomen. 'Alleen vandaag te koop voor 100 euro' is een aanbod, 'Tegen elk aannemelijk bod' is géén aanbod (dat is een uitnodiging tot onderhandeling). Geprijsde artikelen in een winkel gelden ook als een aanbod. Het aanvaarden van een aanbod gebeurt vaak met 'Ja' of 'Prima!', maar kan ook stilzwijgend gebeuren, bijvoorbeeld doordat iemand de gewenste boodschappen op de band bij de kassa legt.

Als iemand iets aanbiedt voor een bepaalde prijs en een ander daar op reageert met een 'Ja', dan ontstaat er, in beginsel, een rechtsgeldige overeenkomst. In beginsel omdat er wel uitzonderingen op bestaan. Wil en wilsverklaring dienen in overeenstemming te zijn om te kunnen spreken van een rechtsgeldige overeenkomst. De wil is datgene wat een persoon daadwerkelijk wil, de wilsverklaring is het kenbaar maken van die wil aan de buitenwereld. Als iemand de wil heeft om een fiets te kopen kan hij dit kenbaar maken door te zeggen 'Kan ik die fiets van u kopen.'

Vormvrij
Koopovereenkomsten kunnen vormvrij worden aangegaan. Vormvrij wil zeggen dat de wet niet voorschrijft hoe aanbod en aanvaarding dient te geschieden. Bieden kunnen zowel schriftelijk, mondeling als non-verbaal (bijvoorbeeld door het opsteken van een hand tijdens een veiling) plaatsvinden. Het is niet zo, wat wel eens gedacht wordt, dat dat de koop pas gesloten is nadat er betaald is. De overeenkomst wordt aangegaan op het moment dat door de ene partij wordt aangegeven dat zij akkoord gaat met het aanbod van de andere partij. Dit kan bijvoorbeeld door middel van het zetten van een handtekening onder een offerte of bestelformulier, of door tegen de verkoper van een bepaald product te zeggen dat u het bewuste product wilt kopen, maar ook door te tanken bij een tankstation.

Een belangrijke uitzondering op deze regel met betrekking tot de vormvrijheid, is de koopovereenkomst van een woning waarbij de koper een consument is. Hiervoor geldt dat de koopovereenkomst schriftelijk moet worden aangegaan.

Intrekken van een aanbod
Hierbij is het belangrijk te weten dat niet elk aanbod hetzelfde is. Zo kan er een onderscheid worden gemaakt tussen een herroepelijk en een onherroepelijk aanbod. Op een herroepelijk aanbod kan de aanbieder nog terugkomen (door het aanbod in te trekken) al geldt hier wel dat het aanbod nog niet geaccepteerd dient te zijn. Een onherroepelijk aanbod kan echter niet ingetrokken worden. De aanbieder kan vooraf zelf bepalen of hij een herroepelijk of een onherroepelijk aanbod doet. Als het voorstel hier niets over meldt, wordt teruggevallen op de wet. In dat geval is een voorstel onherroepelijk als het voor een bepaalde periode, bijvoorbeeld 14 dagen, geldig is. Wordt in het aanbod geen aanvaardingstermijn genoemd, dan is het voorstel herroepelijk.

Als er nog twijfels bestaan over het aangaan van een overeenkomst is het verstandiger om in plaats van een (on)herroepelijk aanbod een vrijblijvend aanbod te formuleren. Bij een vrijblijvend aanbod (= een uitnodiging om een aanbod te doen) behoudt de aanbieder zich het recht om het aanbod na de aanvaarding alsnog in te trekken.
Om misverstanden en vervelende situaties te voorkomen is het verstandig om duidelijk te communiceren. Het aanbod moet duidelijk worden omschreven (met specificaties en voorwaarden) zodat het risico op problemen sterk worden verkleind.

In het geval van de ondernemer die met zijn vraag bij de Advies-balie kwam, was het aanbod nog terug te trekken omdat hij op de website een vrijblijvend aanbod had geplaatst. Er was in de contacten tussen beiden nog geen sprake van overeenstemming bereikt en de ondernemer kon zijn aanbod dus nog intrekken.

Hebt u/heb jij een (andere) vraag over een (koop)overeenkomst of een andere (juridische)vraag? Mail gerust naar info@advies-balie.nl

Terug naar de inhoud | Terug naar het hoofdmenu