Ontbinden - Advies-balie

de Advies-balie
voor (juridisch) advies en praktische ondersteuning
Ga naar de inhoud

Hoofdmenu:

Ontbinden

JE WILT VAN EEN KOOPOVEREENKOMST AF, KAN DAT?
Er zijn allerhande redenen te bedenken waarom jij of je contractspartij niet (langer) aan de verplichtingen uit de gesloten overeenkomst kunt of wilt voldoen. Veelal wil degene die te maken heeft met zo'n niet-nakomende partij van de overeenkomst af. In een eerder artikel hebben we stilgestaan bij de totstandkoming van een koopovereenkomst, de vraag die in dit artikel centraal staat is: Je wilt van een koopovereenkomst af, kan dat? En zo ja, hoe doe je dat?

UIT EEN OVEREENKOMST VLOEIEN VERPLICHTINGEN VOORT
Als een koopovereenkomst tot stand is gekomen vloeien daar voor de partijen die bij de overeenkomst betrokken zijn verplichtingen uit voort. Zo dient de verkopende partij te leveren en de kopende partij de overeengekomen prijs te betalen. Helaas verloopt dat proces in de praktijk niet altijd zonder problemen.  Het komt regelmatig voor dat een van beide partijen zijn verplichting niet nakomt. Wat kun je in zo'n geval doen?

PACTA SANT SERVADA
Een algemeen (internationaal) rechtsbeginsel is dat afspraken moeten worden nagekomen (pacta sant servada). Dat is dan ook het uitgangspunt. In het Burgerlijk Wetboek (BW) zijn een aantal bepalingen opgenomen die van toepassing zijn op overeenkomsten. In het bijzonder voor de Koopovereenkomst, aangezien dit een zogenaamde bijzondere overeenkomst is. Alle regelingen die van toepassing zijn op de koopovereenkomst worden in Boek 7 BW gegeven. Het Nederlands recht huldigt nog een ander belangrijk rechtsbeginsel, namelijk die van de zogenaamde contractsvrijheid.

CONTRACTSVRIJHEID
Contractsvrijheid houdt in, dat je in beginsel elk contract kunt sluiten, tenzij de wet dit contract of onderdelen ervan, verbiedt. Iedereen is vrij om te bepalen óf er een contract wordt aangegaan en met wie, wat de inhoud van het contract is en of er een bijzondere vorm voor de totstandkoming van het contract zal worden gehanteerd, zoals gezegd tenzij de wet dit contract, of onderdelen ervan, verbiedt. Die contractsvrijheid biedt veel mogelijkheden en leidt er dikwijls toe dat in een koopovereenkomst  (aanvullende en/of afwijkende) bepalingen worden opgenomen met betrekking tot de betreffende koopovereenkomst. Ook gelden bij de meeste koopovereenkomsten de bepalingen die in de algemene voorwaarden zijn vastgelegd (mits die algemene voorwaarden vooraf aan de koper ter hand zijn gesteld). Het doornemen van de overeenkomst en de van toepassing zijnde algemene voorwaarden is dan ook de eerste stap die je moet zetten om te kijken of er mogelijkheden bestaan om van de koopovereenkomst af te komen.

ONTBINDING
In het algemeen geldt dat als de wederpartij niet nakomt er overgegaan kan worden tot ontbinding van de overeenkomst. Het recht van ontbinding is geregeld in artikel 6:265 BW. Het gaat hierbij om regelend recht, dit wil zeggen dat partijen vrij zijn om ontbinding in hun overeenkomst uit te sluiten of te beperken. Vandaar ook de eerder gegeven eerste stap die je moet zetten om in de overeenkomst (en de algemene voorwaarden) na te  gaan of ontbinding van de betreffende overeenkomst mogelijk is en/of er beperkende bepalingen zijn opgenomen. Het uitsluiten of beperken van ontbinding bestaat niet bij consumentenkoop. Ter bescherming van consumenten is daarvoor in Boek 7, artikel 6 opgenomen.

VOORWAARDEN VOOR ONTBINDING
De eerste voorwaarde om een koopovereenkomst te kunnen ontbinden is dat er sprake dient te zijn van een tekortkoming.  Dit kan aan de kant van de verkoper bestaan uit het niet leveren van het product, het leveren van een ondeugdelijk product, het te laat leveren etc. Aan de kant van de koper kan de tekortkoming inhouden dat de afgesproken koopsom, niet (geheel) betaald wordt. Er moet bovendien sprake zijn van een tekortkoming die de ontbinding rechtvaardigt. Het ontbinden van een koopovereenkomst kan niet gegrond zijn op een geringe tekortkoming. Het feit dat een product niet voldoet aan de verwachtingen is niet zondermeer een reden voor ontbinding. Als echter de verkoper van een gebrekkig product niet bereid is een vervangend product te bieden of het product te vervangen, dan kan dit een reden vormen voor ontbinding van de overeenkomst. In het geval de nakoming door de verkoper niet blijvend of tijdelijk onmogelijk is, kan er overigens pas tot ontbinding worden overgegaan als de verkoper in verzuim is.

VERZUIM
In zijn algemeenheid geldt dat er pas sprake is van verzuim nadat de betreffende partij in gebreke is gesteld en er niet binnen de gestelde termijn wordt nagekomen. In sommige gevallen treedt verzuim in zonder ingebrekestelling. Hiervan is sprake wanneer de verkoper aangeeft zijn verplichtingen niet na te zullen komen, in het geval waarin de verkopende partij zelf aangeeft dat hij niet tijdig zal nakomen, en in het geval dat de koper aan de verkoper voor het sluiten van de overeenkomst heeft medegedeeld dat aflevering voor of op een bepaalde datum essentieel is en er op die bewuste datum niet geleverd is/wordt. Daarnaast kunnen in de overeenkomst zelf of de algemene voorwaarden bepalingen zijn opgenomen over verzuim.

INGEBREKESTELLING
Als het verzuim niet automatisch intreedt dan moet de wederpartij eerst in gebreke worden gesteld om het ontbinden van de overeenkomst te kunnen rechtvaardigen. Zo'n ingebrekestelling dient ervoor de wederpartij een redelijke termijn te bieden om zijn verplichtingen alsnog na te komen.

ALTIJD SCHRIFTELIJK
Ontbinding kan via de rechter, maar in de meeste gevallen volstaat een schriftelijke mededeling. De ontbinding van een overeenkomst moet altijd schriftelijk gebeuren (waarbij geldt dat als een overeenkomst via elektronische weg tot stand is gekomen die ook via elektronische weg kan worden ontbonden). De overeenkomst eindigt op het moment van de ontbinding. De ontbinding van een koopovereenkomst heeft geen terugwerkende kracht, wel ontstaat er een ongedaanmakingsverbintenis door het ontbinden van de overeenkomst. Dit houdt in dat alle verplichtingen die de partijen over en weer hebben vervallen.

ANDERE METHODEN
Naast ontbinding van de overeenkomst zijn er nog andere mogelijkheden om van een overeenkomst af te komen. Vernietiging is daar één van. Vernietiging van een overeenkomst kan op grond van een zogenaamd wilsgebrek. Voor het ontstaan van een overeenkomst is wilsovereenstemming nodig. Als er in die wilsovereenstemming iets aan de hand is (geweest) kan een overeenkomst worden vernietigd. Het BW kent vier wilsgebreken:
1. Bedreiging;
2. Bedrog;
3. Misbruik van omstandigheden;
4. Dwaling.
Wanneer er sprake is van een van deze wilsgebreken bij de totstandkoming van een koopovereenkomst dan is deze overeenkomst vernietigbaar. Vernietiging van de overeenkomst houdt in dat de rechtshandeling juridisch gezien nooit heeft plaatsgevonden. Vernietiging heeft terugwerkende kracht. Dit houdt in dat eventueel al gedane prestaties ongedaan moeten worden gemaakt. Dit is dus een ander gevolg dan bij ontbinding. In een volgend artikel zal nader op de vernietiging van een overeenkomst worden ingegaan.

DUS…
Door ontbinding of vernietiging kan men dus van een koopovereenkomst afkomen. Welke methode van toepassing is op jouw koopovereenkomst is, zoals je hebt kunnen lezen, afhankelijk van een groot aantal factoren. Zeker daar waar het geen consumentenkoop betreft kunnen er door het beginsel van contractsvrijheid beperkingen en/of onmogelijkheden zijn wat betreft ontbinden. Per koopovereenkomst kunnen de bepalingen en voorwaarden verschillen. Wees dus alert (het liefst voor je een koopovereenkomst sluit).

Zit jij met een koopovereenkomst in je maag en wil je laten beoordelen wat je mogelijkheden zijn, of heb je hulp nodig bij het sturen van een ingebrekestelling? Neem gerust contact op met de Advies-balie.


Terug naar de inhoud | Terug naar het hoofdmenu